Loading Events

« All Events

  • This event has passed.

Na danasnji dan – Objesen Narodni heroj Mileta Okiljević iz Gacka

May 18

Objesen Narodni heroj Mileta Okiljević iz Gacka

Na danasnji dan

18. maja 1944.godine

Objesen Narodni heroj Mileta Okiljević iz Gacka

Na slici: četnici preuzimaju vezanog Miletu Okiljevića od Nemaca, Avtovac kod Gacka 15. maj 1944. Toga dana Nemci su zarobili Miletu u borbi kod Gata (utvrđeni vis kod Gacka). Borci 11. hercegovačke brigade NOVJ toga dana napadali su na utvrđeni Gat koga su branili Nemci i četnici. U toj borbi poginulo je 8 hercegovačkih partizana, a 12 ih je ranjeno. Mileta nije želeo odmah da odstupi – borio se i dalje nakon što se povukla glavnina njegovog bataljona – štiteći tela poginulih drugova kako ne bi pala neprijatelju u ruke. Tada su poginuli, pored ostalih: komesar Spasoje Marković i komandir Milan Mandić, obojica iz Nadinića kod Gacka. Četnici su od Nemaca otkupili zarobljenog Miletu za stoku koju su opljačkali od partizanskih familija u gatačkim selima. Četnici su Miletu mučili tri dana i obesili ga u Avtovcu 18. maja 1944. Svi koji su pisali o njegovoj smrti navode da se junački i prkosno držao. Pojedini tvrde da su mu četnici tokom mučenja usekli petokraku na čelu. Proglašen je za narodnog heroja 1951.

Mileta Okiljević je bio rodom iz Platice kod Gacka. On i njegova starija braća Milinko i Gojko učesnici su hercegovačkog ustanka 28. juna 1941. U redovima partizana od 1941. borila se i njihova sestra Mara. Milinko je pre rata bio podoficir Vojske Kraljevine Jugoslavije. Tokom rata bio je na dužnosti komandanta 1. (gatačkog) bataljona 10. hercegovačke brigade i komandanta 12. hercegovačke brigade. Preživeo je rat. Postao je general JNA. Gojka su 1943. uhvatili crnogorski četnici. Mučili su ga i ubili u četničkom zatvoru u Kolašinu. Njegov lik je opisao poznati književnik Mihajlo Lalić u romanu „Svadba“ (Lalić je bio zatvoren u istom zatvoru).

Mileta Okiljević je kao borac 10. hercegovačke brigade učestvovao u teškim borbama protiv ustaša i Nemaca širom BiH (protiv ustaša u Kupresu, Livnu, Mrkonjić Gradu…) dok su se gatački četnici koji su ga ubili borili isključivo protiv partizana. Zauzvrat su gatački četnici klali hrvatsku i muslimansku sirotinju oko Prozora oktobra 1942. Mileta je bio učesnik Bitke na Neretvi i Bitke na Sutjesci. Velik broj njegovih saboraca iz 10. hercegovačke brigade (369 ukupno) poginuo je u Bici na Sutjesci. U Bici na Sutjesci učestvovalo je 10 Okiljevića iz Platica. Među njima braća Mileta, Milinko i njihova sestra Mara. U Bici na Sutjesci učestvovalo je 213 Gačana od kojih je poginulo 34 tokom bitke, a još 34 u danima nakon bitke. A gde su tad bili gatački četnici?

Ukratko o okolnostima borbi maja 1944. u okolini Gacka. Tih dana, od 12. do 16. maja, udruženi fašisti pokušali su da unište glavninu 29. hercegovačke divizije NOVJ (10. i 11. brigada) na području Nevesinja, Gacka i Bileće. Koaliciju protiv partizana činili su četnici (Nevesinjska, Gatačka i Bilećka brigada), nemačka vojska (Borbena grupa „Funke“: 370. puk 369. „Vražje“ legionarske divizije – sastavljena od ustaških legionara, i neke manje nemačke jedinice), domobrani (2. i 3. bojna 9. posadnog zdruga iz Mostara, Nevesinja i Gacka) i ustaška milicija iz zloglasne Kule Fazlagića. Udruženi neprijatelj nije postigao cilj – 29. divizija je uspela da nanese tri puta veće gubitke neprijatelju nego što je sama pretrpela. Inače, ovakvi zajednički pokušaji legionara, četnika, domobrana i ustaške milicije zabeleženi su i prethodnih sedmica. 29. hercegovačka divizija je nastavila borbu i tokom leta i jeseni 1944. oslobodila je celu istočnu Hercegovinu.

Details

Date:
May 18
Event Tags:
,