Ko su (bili) Jugosloveni?

slovenac

October 14, 2021

Da li je Jugoslovene ujedinjavao i ateizam? U nedostatku uporednih popisnih tablica, teško je reći. Broj deklarisanih ateista bio je otprilike srazmeran broju Jugoslovena, a ponegde i veći. Nema sumnje da su Jugosloveni bili nacionalna zajednica sa najviše ateista, ali nije isključeno ni da su pojedini među njima bili religiozni, kao ni da su pojedini pripadnici etnički definisanih naroda bili nereligiozni.

Opasna je teza da su svi deklarisani Jugosloveni bili jugoslovenski nacionalisti – takvih među njima bilo je jako malo. Jednako je opasno govoriti da su samo Jugosloveni po nacionalnosti bili zadovoljni Jugoslavijom i da su jedino oni bili opredeljeni za zajedničku državu – mnogo više stanovnika SFRJ bilo je lojalno i opredeljeno za njen opstanak. Tome u prilog je 1981. išla i nedavna Titova smrt i želja naroda, koji je decenijama živeo u okvirima ideologije titoizma, da sledi put svog preminulog vođe i čuva njegove tekovine. Da li se radilo o privremenom entuzijazmu, što je verovatnije, ili o strahu od neizvesne budućnosti – nije nešto o čemu možemo pouzdano govoriti.

Kada se sve što je navedeno uzme u obzir, nameću se sledeći, relativno pouzdani zaključci na osnovu popisa iz 1981.

1) Jugosloveni su pretežno urbano stanovništvo

2) Jugoslovena ima više u naseljima sa većim brojem stanovnika

3) Jugosloveni pretežno govore srpskohrvatskim jezikom, iako je među njima i određeni broj onih koji su poreklom Mađari, Česi, Bugari itd. Oni, stoga, žive najpre u sredinama koje su, po govoru, dominantno srpskohrvatske – u Srbiji, Hrvatskoj, Bosni i Hercegovini i Crnoj Gori.

4) Jugosloveni su u najvećem procentu koncentrisani u gradu Beogradu, Vojvodini, Slavoniji sa Baranjom, etnički mešovitim delovima Bosanske krajine, Bosanskoj Posavini i Boki Kotorskoj.

5) Najveći procenat Jugoslovena živi u etnički mešovitim sredinama – što je više različitih etničkih zajednica, to je više i Jugoslovena.

6) Jugosloveni su zajednica čija su osnovna obeležja identiteta država i jezik, a ne vera, tradicija i etno-kultura.

7) Jugosloveni su, ponekad, i pripadnici manjinskih etničkih zajednica koji su odlučili da se „asimiluju“ sa državom, a ne sa republikom ili pokrajinom u kojoj žive.

Osnovano je verovati i da su određeni stereotipi tačni, mada ih nije moguće pouzdano proveriti:

1) da je među Jugoslovenima bio velik broj supružnika i dece iz mešovitih brakova

2) da su neki od Jugoslovena motivaciju za svoje opredeljenje našli u pripadnosti partiji ili kroz angažman u JNA (potonje je, možda, imalo izvesnu ulogu u jugoslovenskom opredeljivanju Herceg Novog i drugih naselja iste opštine)

3) da su Jugosloveni uglavnom bili „dobitnici“ u socijalističkom društvu tj. oni koji su smatrali da ih je Jugoslavija iz nerazvijenog sela dovela u razvijeniji grad, dala im zaposlenje i omogućila im život u miru i slobodi.

4) da su, shodno životu u gradu, Jugosloveni pretežno radili u onim sektorima privrede koji su bili vezani za urbane sredine (industrija, trgovina i usluge, državna služba). Stoga u njihovim redovima nije bilo puno stanovništva sa obrazovanjem ispod nivoa srednje škole.

Post Views: 2,738