Narodni heroj – Milan Kuprešanin iz Gospića ( Hrvatska )

Milan Kuprešanin rođen je 2. oktobra 1911. u selu Medak, kod Gospića. Potiče iz zemljoradničke porodice. Osnovnu školu završio je u rodnom selu, a gimnaziju u Gospiću. Do početka Drugog svetskog rata službovao je u Čazmi i Virovitici, kao državni činovnik finansijske struke.

Milan Kuprešanin
Milan Kuprešanin

Posle Aprilskog rata i kapitulacije Jugoslovenske kraljevske vojske, Milan Kuprešanin vratio se u rodni kraj. Povezao se s članovima KP Jugoslavije i uključio se u rad na pripremama za oružani ustanak. Početkom avgusta 1941. godine, rukovodio je napadom ustaničkih snaga na ustaško-žandarsku posadu u selu Medak. Posle toga, po zadatku Okružnog komiteta KP Hrvtaske za Liku, angažovao se u radu na stvaranju čvršćih vojnih jedinica od ustaničkih snaga. Tada je od boraca s područja gospićkog kotara formiran gerilski bataljon „Velebit“, a Milan Kuprešanin je postavljen za njegovog komandanta. Kao predstavnik gospićkog kotara, učestvovao je na savetovanju vojnih delegata gerilskih odreda s područja Like i Bosanske krajine, 31. avgusta 1941, u oslobođenom Drvaru, i na sastanku vojnih delegata ličkih partizanskih odreda, 21. septembra 1941. godine na Kamenskom, na Plješivici, kada su donete značajne odluke za razvoj oružne borbe u Lici i Bosanskoj krajini.

Kada je, oktobra 1941. godine, na području gospićkog kotara formiran Prvi lički partizanski odred „Velebit“, jačine oko 2.000 boraca, Milan je postavljen za njegovog komandanta. U to vreme primljen je i u članstvo Komunističke partije Jugoslavije. Pod njegovom komandom, Odred je, krajem 1941. i početkom 1942. godine, uspešno sprečavao napade Italijana, ustaša i četnika na oslobođenu teritoriju i rušio železničku prugu na delu između Gospića i Gračaca. U decembru 1941. godine Milan je upućen na partijski kurs pri Okružnom komitetu KPH za Liku, koji se održavao u Trnavcu; i kad su, krajem decembra te godine, italijanske snage prodrle od Vrhovina ka Korenici, dočekao ih je s grupom kursista u Šijanovom klancu, i tada bio ranjen.

U toku leta 1942. godine komandovao je privremenom borbenom grupom nazvanom Kombinovani odred, koja je dejstvovala u zapadnoj Lici, s posebnim vojničkim i političkim zadatkom – da jača angažovanje hrvatskog stanovništva iz tog dela Like u Narodnooslobodilačkoj borbi. Septembra 1942. godine, kada je Glavni štab NOP odreda Hrvatske formirao Treću ličku udarnu brigadu, Milan Kuprešanin je postavljen za njenog komandanta. Krajem istog meseca, on je s brigadom razbio četnike u selu Raduču, a nekoliko dana kasnije i ustaše u selu Ribniku, a zatim zauzeo Brušane i Lički Novi. Bili su to značajni uspesi tek formirane brigade i njenog komandanta, na kojima im je čestitao Glavni štab NOV i PO Hrvatske. Posle toga, brigada je nastavila da reda nove uspehe – razbila je četnički puk „Vožd Karađorđe“ na području Gračaca, a zatim se, po naređenju Vrhovnog štaba NOV i POJ, prebacila na sektor Bosanskog Grahova, gde je u novembru operisala pod komandom Štaba Druge proleterske divizije. Posle povratka u Liku, u decembru 1942. godine, brigada je uspešno napala neprijateljske posade između Gračaca i Lovinca.

U toku Četvrte neprijateljske ofanzive brigada je vodila borbe s mnogo nadmoćnijim italijanskim snagama na Pločanskom klancu i kod Gornjeg Lapca, Upornom odbranom na frontu, povremenim protivnapadima i zabacivanjem dela snaga u pozadinu, neprijatelju su naneseni ozbiljni gubici i onemogućen brz prodor na oslobođenu teritoriju Like. U svim tim borbama Milan se pokazao kao veoma vešt komandant, a njegova je zasluga i to što je brigada od Glavnog štaba NOV i PO Hrvatske tada dobila naziv „udarna“.

Krajem marta 1943. godine, Milan je postavljen za načelnika Štaba Prvog hrvatskog narodnooslobodilačkog udarnog korpusa. Odmah potom, krajem marta i početkom aprila, komandovao je privremenom operativnom grupom „Gacka“, i s njom postigao značajne uspehe u gackoj dolini. Potom se nalazio na dužnostima komandanta Štaba kninskog operativnog sektora i komandanta novoformirane Devetneste severnodalmatinske divizije, a zatim i kao načelnik Štaba Osmog dalmatinskog korpusa, s kojim se istakao u borbama za oslobođenje Dalmacije.

Neposredno pre završetka rata, otišao je s grupom oficira u Sovjetski Savez, gde je završio devetomesečni kurs na Višoj vojnoj akademiji „Vorošilov“, u Moskvi. Posle rata, završio je Kurs operative pri Višoj vojnoj akademiji Jugoslovenske armije.

Bio je šef Vojne misije JA u NR Albaniji, komandant armije, komandant vojne oblasti, pomoćnik državnog sekretara za narodnu odbranu i načelnik pozadine JNA. Penzioniran je u činu general-pukovnika. Posle toga, izvesno vreme bio je predsednik Republičkog odbora Socijalističkog saveza radnog naroda Hrvatske i predsednik Saveza rezervnih vojnih starešina Hrvatske. Biran je za člana Centralnog komiteta Saveza komunista Hrvatske, a bio je i član Saveta federacije.

Umro je 20. aprila 2005. godine i sahranjen je u Grobnici narodnih heroja na zagrebačkom groblju Mirogoj.

Nosilac je Partizanske spomenice 1941. i drugih stranih i jugoslovenskih odlikovanja. Ordenom narodnog heroja odlikovan je 23. jula 1952. godine.