Rada Vranješević -Narodni heroj iz Banja luke (Bosna i Hercegovina)

 

Rada Vranješević (1918 — 1944) rođena je 25. maja 1918. godine u selu Rekavice, kod Banjaluke. Potiče iz svešteničke porodice, njen otac Đorđe je bio pravoslavni sveštenik. Osnovnu školu je završila u selu Glogovac, kod Prnjavora, a nižu gimnaziju u Derventi i Banjaluci. Potom je najpre upisala Učiteljsku školu u Banjaluci, iz koje je izbačena 1932. godine, zbog svojih levičarkih shvatanja. Dalje školovanje je nastavila u Trgovačkoj akademiji, u kojoj je 1933. godine pristupila jednoj omladinskoj grupi koja je radila pod rukovodstvom Saveza komunističke omladine Jugoslavije (SKOJ). Zbog ovoga je 1934. godine ponovo izbačena iz škole. Od 1936. do 1938. godine je živela u Skoplju, gde je nastavila školovanje. Za to vreme je politički radila sa srednjoškolskom omladinom. Po završetku Trgovačke akademije, 1939. godine, nije mogla da se zaposli, pa je jedno vreme bila kod svojih roditelja u Glogovcu.

Rada Vranjesevic
Rada Vranjesevic

Rada Vranješević je početkom 1939. godine dobila je posao u Savezu nabavljačkih zadruga državnik činovnika u Beogradu. Odmah po dolasku u Beograd, povezala se sa sindikalnom organizacijom privatnih nameštenika „Botič“ i aktivno radila u njoj. Pored rada u „Botiču“ Rada je učestvovala u raznim partijskim akcijama u Beogradu: na decembarskim demonstracijama 1939. godine, u nekoliko štrajkova radnika fabrike aviona, u rasturanju partijskih letaka, u prikupljanju pomoći i dr. U Komunističku partiju Jugoslavije (KPJ) je primljena 1940. godine,

Krajem 1940. godine, posle štrajka u Savezu činovničkih zadruga, uhapsili su je, a posle toga i izbacili iz službe. Od tada pa do rata, nastavila je da radi u „Botiču“ i u partijskoj organizaciji. Pod ličnim rukovodstvom Svetozara Vukmanovića Tempa radila je na prebacivanju partijskog materijala za Crnu Goru. Nekoliko puta je nosila velike količine partijskog materijala iz Beograda za Nikšić – iz Centralnog komiteta KPJ za Pokrajinski komitet KPJ za Crnu Goru.

Maja 1941. godine napustila je Beograd i povezala se sa banjalučkom partijskom organizacijom. Do jula je bila član Mesnog komiteta SKOJ-a, a od jula do septembra član Mesnog komiteta KPJ u Banjaluci. Potom je po odluci Partije otišla na slobodnu teritoriju Podgrmeča. Kada je formirann prvi Okružni komitet KPJ za Podgrmeč, Rada je postala njegov član i istovremeno bila sekretar Okružnog komiteta SKOJ-a za Podgrmeč.
Novembra 1942. godine Rada Vranješević je izabrana za člana Biro Oblasnog komiteta KPJ za Bosansku krajinu. Radila je najviše u partijskim organizacijama i bila član Centralnog odbora Antifašističkog fronta žena Jugoslavije (AFŽ). Radila je i na stvranju omladinskih partijskih organizacija i organizacija Ujedinjenog saveza antifašističke omladine Jugoslavije (USAOJ), naročito u Novskom i Bihaćskom srezu. Učestvovala je na Prvom zasedanju ZAVNOBiH-a, u Mrkonjić Gradu, 25. novembra 1943. godine.

U vrjeme njemačkog desanta na Drvar, Rada se nalazila u Okružnom komitetu SKOJ za Drvar, gde je došla po zadatku Okružnog komiteta KPJ za Bosansku krajinu. Ujutru 25. maja 1944. godine, na njen 26 rođendan, uhvatili su je njemački padobranci. Sprovedena je u logor na groblju i posle osmočasovnog mučenja, pokušala je da pobegne, ali je u bjekstvu ubijena. Posle oslobođenja, njeni posmrtni ostaci su preneseni i sahranjeni na Partizansko spomen-groblje u Banjaluci.

Zanimljivo je da je ona bila prva žena koja se obratila na zasjedanju ANOJa i da je njena potonja pogibija podstakla Miru Kesić da dom za nezbirinutu djecu otvoren poslije rata u Banjaluci nazove baš po njoj.

Sretnija budućnost o kojoj je govorila Rada Vranješević bila je na pomolu.

Dom je prvobitno bio smješten u Gundulićevoj ulici u banjalučkom naselju Borik, a od 1974. godine u Ulici Filipa Macure, gdje se nalazi i danas.

Danas se po Radi Vranješević zove i jedna ulica u Banjaluci, njena bista stoji uz biste heroja NOR-a u centru Banjaluke, a sahranjena je na Partizanskom spomen-groblju u ovom gradu, gdje su njeni posmrtni ostaci preneseni nakon oslobođenja.

Ukazom Prezidijuma Narodne skupštine Federativne Narodne Republike Jugoslavije, 27. jula 1951. godine, Rada Vranješević proglašena je za narodnog heroja.