Šta smo slavili nekad? Praznici koji su obilježili život u SFRJ

 

SFRJ imala je četiri državna praznika, osam republičkih i 26 značajnih datuma.


Neki od njih slave se i danas, dok su drugi promijenili naziv ili datum obilježavanja.
Ima i onih praznika koji danas žive samo u sjećanju…

NOVA GODINA

FOTO: MUZEJ JUGOSLAVIJE / ARHIVA

1. januar se svečano dočekuje od 1851. godine, a od 1919. slavio se po dva kalendara.No,najvažnija je bila “prava” Nova godina 1. januara. Bogat novogodišnji TV program koji se sastojao od uključenja republičkih i pokrajinskih studija,nudio je Jugoslovenima raznovrsne sadržaje , sa tada najvećim zvijezdama YU scene(Milja i Čkalja, Nela Eržišnik, Momo i Uzeir…), uz obavezan humoristički program.Takođe. gledaoci su mogli i vidjeti kako je i u kojoj republici Tito proslavio ovaj praznik.

DAN BORCA

FOTO: WIKIPEDIA

Dan borca  bio jedržavni praznik a proslavljao se 4. jula i obilježavao je godišnjicu sjednice Politbiroa Centralnog komiteta Komunističke partije Jugoslavije, održane na ovaj dan 1941. godine u Beogradu. Na toj sjednici donesena je i odluka o podizanju oružanog ustanka. Za državni praznik ,Dan borca je proglašen 26. aprila 1956. godine a proslavljao se u čitavoj zemlji. Nakon raspada SFR Jugoslavije, postao je državni praznik SRJ, ali se kasnije obilježavao samo u Srbiji ,no odlukom Vlade Srbije ukinut je 2001. godine . Pored ovog praznika, koji se proslavljao u cieloj Jugoslaviji, postojao je i praznik  „Dan ustanka“, koji se posebno obilježavao u  svakoj republici određenog datuma.

DAN REPUBLIKE

Dan Republike je bio dvodnevni praznik, slavio se slavio 29. novembra i obilježavao je godišnjicu Drugog zasjedanja AVNOJ-a u Jajcu 29. novembra 1943. kada su predstavnici partizanskog pokreta otpora proglasili federalno uređenje Jugoslavije i ustavotvornu skupštinu FNRJ 29. novembra 1945. Proslavljao se svečano, akademijama u glavnim gradovima republika bivše države i dodjelom ordenja i priznanja, a đaci su dobijali crvene pionirske marame i polagali zakletvu. Dan Republike ostao je zvanični praznik i u Saveznoj Republici Jugoslaviji sve do 14. novembra 2002, kada je ukinut odlukom Vijeća građana Savezne skupštine SRJ.

PRAZNIK RADA

Pioniri na Prvomajskoj paradi u Ljubljani 1961. godine.

Praznik rada 1 . maj , obilježavan je u znak sjećanja na dogadjaje iz 1886. godine, kada su radnici u Čikagu stupili u štrajk, tražeći osmočasovno radno vrijeme.U SFRJ bio je obavezno neradan.U odluci objavljenoj u Službenom listu Demokratske Federativne Jugoslavije, koju je potpisao predsjednik Josip Broz Tito 1945. godine stoji: “Prvi maj proglašava se državnim praznikom. U državnim nadleštvima, državnim i privatnim ustanovama i preduzećima toga dana neće se raditi. Prvog maja sve radnje moraju biti zatvorene.” Praznik rada proslavljao se u cijeloj Jugosaviji, programima i slavljima na ulicama gradova. Promovisana su dostignuća radničke klase, stuba SFRJ, a skupovima su prisustvovali i najveći državni zvaničnici, pa i sam predsjednik Tito.

Nova godina se ,kao praznik  proslavljala 1. i 2. januara, Praznik rada 1. i 2. maj , a Dan Republike 29. i i 30.novembar. Ako je neki od praznika padao u nedjelju smatrao se praznikom i prvi sljedeći radni dan.

  • REPUBLIČKI PRAZNICI 

Republički praznici slavili su se u određenim republikama u Jugoslaviji:

 

  • ZNAČAJNIJI DATUMI 

Značajniji datumi koji su se slavili u socijalističkoj Jugoslaviji:

Pored ovih praznika slavili su se i opštinski i gradski praznici (najčešće na dan kada su partizani u Drugom svjetskom ratu zauzeli pojedini grad), kao i praznici raznih društvenih i privrednih organizacija.