Narodni heroj – Mileta Okiljević iz Gacka ( BiH )

 

Narodni heroj Mileta Okiljević (Platice, kod Gacka, 1921 — Avtovac, kod Gacka, 18. maj 1944), učesnik Narodnooslobodilačke borbe i narodni heroj Jugoslavije.

Rođen je 1921. godine u seli Platicama, kod Gacka. Poticao je iz zemljoradničke porodice. Osnovnu školu je pohađao u obližnjim selima Žanjevici i Ravnom. Nakon toga je završio Građansku školu u Gackom. Zbog bolesti oca Jefte, koji se iz Prvog svetskog rata, vratio bolestan i nesposoban za rad, glavni teret izdržavanja mnogočlane porodice pao je na Miletu i njegovog starijeg brata Gojka.

Mileta Okiljević
Mileta Okiljević

Nakon okupacije Jugoslavije i stvaranja ustaške Nezavisne Države Hrvatske, 1941. godine, ustaše su otpočele masovne zločine nad srpskim stanovništvom u Hercegovini. Kako bi se odbranili od ustaških pokolja, srpski seljaci počinju da se organizuju i pružaju otpor, a početkom juna 1941. izbija ustanak u Hercegovini. Mileta i njegova starija braća Gojko i Milinko, koji je bio podoficir Jugoslovenske vojske, stupaju u redove ustanika. U toku leta Mileta i njegova braća stupaju u Narodnooslobodilački pokret (NOP) i postaju partizanski borci.

Početkom 1942. godine Mileta je bio primljen u članstvo Saveza komunističke omladine Jugoslavije (SKOJ), a potom i u članstvo Komunističke partije Jugoslavije (KPJ).

Kao borac Hercegovačkog partizanskog odreda, Mileta je 11. juna 1942. godine učestvovao u napadu na utvrđene četnike na brdu Gat, kod Gacka. Nakon teške borbe, partizanski napad je bio odbijen, a prilikom povlačenja sa Gatačkog polja Mileta je bio zarobljen od četnika. Tada je bio odveden u Gacko, gde je bio zatvoren. Nakon nekoliko dana zatočeništva, uspeo je da iskoči kroz zatvoreni prozor, onesposobi stražara i pobegne.

Nakon toga bio je borac Omladinske čete Severnohercegovačkog partizanskog odreda. Isticao se hrabrošću u mnogim borbama, a posebno se istakao u borbama na položaju kod Dražiljeva, kada je njegova četa vodila trodnevne borbe protiv višestruko jačih italijansko-četničkih snaga, čime je omogućila prebacivanje partizanskih jedinica u istočnu Bosnu.

Kada je avgusta 1942. godine formirana Deseta hercegovačka brigada, Mileta je postao borac Prve čete u Prvom gatačkom bataljonu. Zajedno sa ovom jedinicom učestvovao je u napadu na Kupres, borbama na Livno, napadu na Prozor i dr. U borbama prilikom prelaska Neretve i kasnije tokom borbi na Sutjesci, kao i u borbama u Hercegovini i Crnoj Gori, Mileta je postao jedan legendarnih boraca Desete hercegovačke brigade. Kao sve zapaženiji borac bio je postavljen za pomoćnika političkog komesara Prve čete u Prvom bataljonu Jedanaeste hercegovačke brigade.

Polovinom maja 1944. godine, jake okupatorsko-kvinsliške snage pokušale su da unište glavninu 29. hercegovačke divizije, na području Nevesinja, Gacka i Bileće. Tokom ovih borbi Jednanesta hercegovačka brigada je 15. maja napala utvrđene nemačko-četničke položaje na brdu Gat. Bila je ovo teška borba u kojoj je poginulo 8, a ranjeno 12 partizana — među poginulima su bili komandir Milan Mandić i politički komesar Spasoje Marković Prve čete, u kojoj je bio i Mileta. Pošto je napad bio odbije, Štab brigade je doneo odluku o povlačenju. Mileta nije želeo da odstupi, već je držao odstupnicu svojim borcima. Nakon povlačenja glavnine njegovog bataljona, Miletu su zarobili Nemci.

Nemci su Miletu poveli u Gacko, a prilikom prolaska kroz Avtovac, lokalni četnici su odlučili da „otkupe” Miletu. Oni su Nemcima u zamenu za njega dali 60 grla stoke, koju su prethodno opljačkali po gatačkim selima od porodica, čiji su članovi bili u partizanima ili su bili partizanski saradnici.

Četnici su Miletu mučili tri dana i obesili ga u Avtovcu 18. maja 1944. Svi koji su pisali o njegovoj smrti navode da se junački i prkosno držao. Pojedini tvrde da su mu četnici tokom mučenja usekli petokraku na čelu.

Ukazom Prezidijuma Narodne skupštine Federativne Narodne Republike Jugoslavije, 20. decembra 1951. godine, proglašen je za narodnog heroja.

(Na slici: četnici preuzimaju vezanog Miletu Okiljevića od Nemaca, Avtovac kod Gacka 15. maj 1944.)